03-10-2025
نوسەر : ئاسۆ وەهاب
له مغریب چی دەگوزەرێ!!
ئاراستە سیاسییەکانی پێکهاتەی حکومەت:
حیزبەکانی پێکهێنەری حکومەتی ئێستای مەغریب، کە پێکهاتوون لە (حیزبی کۆبوونەوەی نیشتمانیی ئازادەکان، و ڕەسەنایەتی و هاوچەرخی، و ئیستیقلال)، بە شێوەیەکی گشتی خاوەنی ئاراستەی نیشتمانی و ناوەندگەرایین، لەگەڵ جیاوازی لە بنەما ئایدیۆلۆژییە سەرەکییەکاندا:
١. حیزبی کۆبوونەوەی نیشتمانیی ئازادەکان (حزب التجمع الوطني للأحرار - RNI):
* ئاراستەی گشتی: بە حیزبێکی ناوەند-ڕاست یان خاوەن ئاراستەی لیبرالی/دیموکراسی کۆمەڵایەتی (بەپێی لێدوانی سەرکردەکانی) دادەنرێت.
* پایەکان: لە پڕۆگرامە سیاسییەکەیدا جەخت لەسەر دیموکراسیی کۆمەڵایەتی دەکاتەوە، و تا ڕادەیەکی زۆر خاوەنی ئاراستەیەکی لیبرالیی ئابوورییە، داوای بەهێزکردنی پێگەی چینی ناوەند و پشتگیریکردنی وەبەرهێنان و دەستپێشخەریی ئازاد دەکات. هەروەها بە یەکێک لە حیزبە نزیکەکان لە دامەزراوەی شاهانە دادەنرێت.
٢. حیزبی ڕەسەنایەتی و هاوچەرخی (حزب الأصالة والمعاصرة - PAM):
* ئاراستەی گشتی: بە حیزبێکی هاوچەرخ و ناوەندگەرای خاوەن بنەمای لیبرالیی کۆمەڵایەتی دادەنرێت.
* پایەکان: لە کاتی دامەزراندنی، ئامانجی بوو کە جێگرەوەیەکی هاوچەرخ لە گۆڕەپانی سیاسی پێشکەش بکات. جەخت لەسەر پرسی هاوچەرخی، دیموکراسی، ئەمازیغی، بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی و نوێکردنەوەی کەسایەتییە سیاسییەکان دەکاتەوە. بە وتارەکەی جیادەکرێتەوە کە لایەنگری ئاراستە کۆمەڵایەتی و ئابوورییە نوێکراوەکانە.
٣. حیزبی ئیستیقلال (حزب الاستقلال - PI):
* ئاراستەی گشتی: یەکێکە لە کۆنترین حیزبەکانی مەغریب، لە ڕووی مێژووییەوە وەک حیزبێکی نیشتمانیی پارێزگار دادەنرێت کە خاوەنی بنەمای ئیسلامیی نیشتمانییە (نەک ئیسلامی سیاسی بە واتای ڕێکخراوەیی، بەڵام بنەمایەکی پارێزگاری بەهێزی هەیە) یان هاوسەنگی (ئاماژەدانە بە چەمکی "هاوسەنگی" کە فەلسەفەی کۆمەڵایەتی و ئابووریی ئەوە).
* پایەکان: جەخت لەسەر بەها نیشتمانییەکان، و یەکپارچەیی خاکی مەغریب دەکاتەوە، و ڕەگ و ڕیشەیەکی قووڵی لە بزووتنەوەی نیشتمانیدا هەیە. جەخت لەسەر دادپەروەریی کۆمەڵایەتی و پاراستنی کەرامەتی هاوڵاتی لە چوارچێوەی "هاوسەنگیی ئابووری و کۆمەڵایەتی" دەکاتەوە.
پوختەی هاوپەیمانێتییەکە:
هاوپەیمانێتیی حکومەتی ئێستا هاوپەیمانێتییەکە کە حیزبەکانی خاوەن ئاراستەی ناوەندگەرایی، لیبرالی و ئابووری/کۆمەڵایەتی کۆدەکاتەوە، و لەسەر بنەما نیشتمانییە گەورەکان (کە بریتین لە سیستەمی پاشایەتیی دەستووری، و یەکێتیی خاکی نیشتمانی) ڕێککەوتوون. پڕۆگرامە حکومییە هاوبەشەکە جەخت لەسەر پڕۆژەکانی چاکسازیی کۆمەڵایەتیی گەورە (وەک گشتگیرکردنی پاراستنی کۆمەڵایەتی) و پێشخستنی ئابووری دەکاتەوە.
هۆکارەکانی خۆپیشاندانە جەماوەرییە بەردەوامەکانی ئێستا لە مەغریب چین؟
ئەو ڕاپۆرت و هەواڵانەی کە باس لە خۆپیشاندانە جەماوەرییەکانی مەغریب دەکەن، کە بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن کۆمەڵێک گەنجەوە سەرپەرشتی دەکرێت و خۆیان بە "نەوەی زێد ٢١٢" (Gen Z 212) ناودەبەن، ئاماژە بەوە دەکەن کە هۆکارەکەی کۆمەڵێک داواکاری کۆمەڵایەتی، ئابووری و سیاسیی کەڵەکەبووە.
هۆکار و داواکارییە سەرەکییەکانی خۆپیشاندانەکان:
١. داواکردنی چاکسازی لە هەردوو کەرتی تەندروستی و پەروەردەدا:
* تێکچوونی خزمەتگوزارییە گشتییەکان: داواکردنی دابینکردنی خوێندنی باش و خۆڕایی بۆ هەمووان و باشترکردنی کوالیتیی چاودێریی تەندروستی، بەتایبەتی لە ناوچە دوورەدەست و لادێیەکان، و پڕکردنەوەی کەمیی کادرە پزیشکی و پەروەردەییەکان.
* جیاوازیی لە پێشینەکاندا: ڕەخنەگرتن لە وەبەرهێنانە زەبەلاحەکان لە پڕۆژەکانی ژێرخانی وەرزشی (وەک یاریگاکانی مۆندیالی ٢٠٣٠) لەسەر حیسابی کەرتە گرنگەکان وەک تەندروستی و پەروەردە، و دروشمەکەیان بریتی بوو لە: "یاریگامان ناوێت.. تەندروستی لە پێشە".
٢. دۆخی سەختی کۆمەڵایەتی و ئابووری:
* بێکاری: بەرزبوونەوەی ڕێژەی بێکاری، بەتایبەتی لە نێو گەنجان و هەڵگرانی بڕوانامە (بەجۆرێک کە ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن ڕێژەی بێکاری لە نێو گەنجاندا دەگاتە نزیکەی ٣٥.٨%).
* دادپەروەریی کۆمەڵایەتی و کەرامەت: داواکردنی بەدیهێنانی دادپەروەریی کۆمەڵایەتی، دابەشکردنی دادپەروەرانەی سامان، و هەستکردن بە کەرامەت و هاوڵاتیبوون لە سۆنگەی جیاوازییە کۆمەڵایەتی و جوگرافییە گەورەکانەوە.
٣. بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی و بەرژەوەندیخوازی:
* خۆپیشاندەران دروشمەکانیان بەرز دەکەنەوە کە داوای "ڕووخاندنی گەندەڵی" و بەستنەوەی لێپرسراوێتی بە لێپێچینەوە دەکەن، وەک ڕەخنەیەکی ڕاشکاوانە لە چینی سیاسی و بەرپرسان.
٤. داواکارییە سیاسی و دیموکراسییەکان:
* داواکردنی "گۆڕانکاری" و "چاکسازیی دیموکراسیی قووڵ و بەپەلە" کە دەسەڵاتەکان لەیەک جیا بکاتەوە و دەسەڵاتەکانی حکومەت کەم بکاتەوە و کاریگەریی دامەزراوە نوێنەرایەتییەکان زیاتر بکات.
بە کورتی، دەکرێت خۆپیشاندانەکان وەک خۆپیشاندانێکی گەنجانەی سەرەتایی وەسف بکرێت، کە لە پلەی یەکەمدا دەربڕی نائومێدییە لە شکستهێنان لە دابینکردنی خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییە سەرەکییەکان و دادپەروەریی ئابووری، و داوای گۆڕینی ڕیزبەندیی پێشینەکانی دەوڵەت دەکات لە پڕۆژە گەورەکانەوە بۆ گرنگیدانی ڕاستەوخۆ بە ژیانی هاوڵاتیان.
دوایین هەواڵەکان
تەندروستی
10-07-2025
وەرزشی
10-07-2025
ئابووری
10-07-2025
وەرزشی
18-04-2025
وەرزشی
14-04-2025
جیهانی
01-03-2025
هەواڵی بەپەلە :